Çocuklarda Diş Travmalarında Ne Yapılmalı?

Çocukluk dönemi, hareketin ve keşfetmenin en yoğun yaşandığı evredir. Bu doğal sürecin bir parçası olarak düşmeler, çarpmalar ve kazalar sık görülür. Bu kazaların bir sonucu olarak diş travmaları, özellikle okul öncesi ve okul çağındaki çocuklarda oldukça yaygındır. Peki bir çocuk evde, okulda ya da parkta dişini kırarsa ya da dişi yerinden çıkarsa ne yapılmalıdır?

Bu yazıda, çocuklarda en sık karşılaşılan diş travması türleri, ilk yardım önerileri ve ne zaman bir çocuk diş hekimi ile iletişime geçilmesi gerektiği hakkında bilgi bulacaksınız.

Diş Travması Nedir?

Diş travması, dış etkenlere bağlı olarak dişin ya da çevresindeki dokuların zarar görmesidir. Travmaların şiddeti hafif çatlaklardan dişin tamamen yerinden çıkmasına kadar değişebilir.

Çocuklarda Diş Travması Ne Sıklıkla Görülür?

0–6 yaş grubunda daha çok süt dişleri, 7 yaş ve üzerindeki çocuklarda daimi dişler travmaya maruz kalabilir. En yaygın nedenler arasında:

• Koşarken düşme
• Spor kazaları
• Bisikletten düşme
• Çarpışmalar

Diş Travmalarında İlk Yardım Nasıl Olmalı?

Diş Kanıyorsa:

Steril gazlı bez ile baskı uygulanmalı. Kanama 10 dakikadan uzun sürüyorsa sağlık kuruluşuna başvurulmalı.

Diş Yerinden Çıkmışsa (Avülsiyon):

• Daimi dişse tekrar yerine yerleştirilebilir.
• Kök kısmına dokunmadan diş alınmalı ve süt içinde muhafaza edilmelidir.
• En kısa sürede bir çocuk diş doktoru ile iletişime geçilmelidir.

Diş Kırılmışsa:

Kırık parça varsa saklanmalı, zaman kaybetmeden diş hekimi kontrolü sağlanmalıdır.

Diş Yerinde Ama Sallanıyorsa:

Diş kullanılmamalı, hekim kontrolü yapılmadan müdahale edilmemelidir.

Süt Dişleri Travmaya Uğrarsa Ne Olur?

Süt dişi yerinden çıkarsa tekrar yerleştirilmez. Ancak altında gelişen daimi dişi etkileyebileceği için çocuk diş hekimi kontrolü gerekir.

Diş Travması Sonrası Belirtiler

• Dişte renk değişikliği
• Soğuk/sıcak hassasiyeti
• Ağrı veya şişlik
• Dişin pozisyon değiştirmesi

Diş Travmaları Gecikirse Ne Olur?

Travma sonrası tedavi ertelenirse:

• Dişin canlılığı kaybolabilir
• Apse gelişebilir
• Daimi dişin kök gelişimi durabilir

Travmalar Nasıl Önlenebilir?

• Spor yapan çocuklara ağız koruyucuları kullanılmalı
• Kask kullanımı teşvik edilmeli
• Yüksekten düşme riski azaltılmalı
• Sert yiyecekler sınırlandırılmalı

Radyografik Değerlendirme Gerekir mi?

Evet. Görünmeyen kırık ve hasarların teşhisi için röntgen çekimi önerilir. Bu sayede kök kırığı, sinir etkilenmesi gibi durumlar tespit edilir.

Takip Gerekli midir?

Diş travmaları gecikmeli belirtiler gösterebilir. Bu nedenle:

• 1 hafta
• 1 ay
• 3 ay
• 6 ay

aralıklarla kontrol yapılması önerilir.

Sonuç

Çocuklarda diş travmaları, doğru zamanda ve doğru müdahale ile kalıcı etkiler bırakmadan tedavi edilebilir. Dıştan bir belirti olmasa bile her travma sonrası çocuk diş doktoru kontrolü önemlidir.

Uzm. Dr. Zehra Fırtına Ekincioğlu
Ağız, Diş, İmplant ve Çene Cerrahisi Kliniği – Ankara